Kryetarja e Komitetit të Helsinkit për të Drejtat e Njeriut në Serbi, Sonja Biserko, ka deklaruar se situata në Kosovë është e brishtë, derisa vlerëson se bllokada institucionale nuk është vetëm një problem lokal.
Në një intervistë ekskluzive për “Bota sot”, Biserko komentoi zhvillimet e fundit në Kosovë, raportet me Serbinë dhe qasjen e ndërkombëtarëve.
Në këtë pikë, ajo për ngërçin e krijuar në Kosovë, fajësoi edhe ndërkombëtarët, pasi në vazhdimësi kanë kërkuar lëshime nga shteti ynë, derisa Serbinë nuk kanë arritur ta mbajnë përgjegjëse për veprimet e saj.
Krahas kësaj, paralajmëroi pasoja pas bllokadës së krijuar në vend, ku ndër të tjera u shpreh se e gjithë kjo situatë e krijuar dëmton imazhin e Kosovës si një demokraci funksionale.
Ndër të tjera, Biserko foli edhe për dialogun me Serbinë, si dhe zhvillimet gjeopolitike dhe se si pritet të ndikojnë ato në Kosovë dhe Ballkan.
Intervista e plotë
Gazeta “Bota sot”: Si e komentoni situatën politike në Kosovë dhe bllokadën që është krijuar për formimin e institucioneve të reja?
Sonja Biserko: Situata politike në Kosovë mbetet e brishtë dhe e shënuar nga përçarjet e brendshme dhe presioni i vazhdueshëm i jashtëm, veçanërisht nga Serbia dhe aleatët e saj. Paraliza politike në Kosovë, veçanërisht në lidhje me formimin e institucioneve në veri, është një pasqyrim i çështjeve të pazgjidhura të shtetësisë, ndërhyrjeve rajonale dhe ndërmjetësimit të gabuar ndërkombëtar. Është një bllokim politik midis aspiratave legjitime të Kosovës për sovranitet dhe refuzimit të vazhdueshëm të Serbisë për të pranuar realitetin e pavarësisë së Kosovës. Frika se një asociacion i tillë mund të minojë sovranitetin e Kosovës është e justifikuar. Mund të thuhet se është një krizë e fabrikuar, e projektuar për të ushtruar presion mbi Prishtinën dhe për të destabilizuar rendin e brishtë institucional të Kosovës.
Aktorët ndërkombëtarë, veçanërisht BE-ja, mbajnë përgjegjësi për ngërçin aktual. Duke aplikuar presion asimetrik - duke kërkuar lëshime nga Kosova, ndërsa nuk arrijnë ta mbajnë Serbinë përgjegjëse për obstruksionizmin e saj - ata kanë gërryer besimin në procesin e dialogut.
Bllokada institucionale nuk është vetëm një problem lokal; është gjithashtu një provë për angazhimin e bashkësisë ndërkombëtare për paqe të bazuar në drejtësi dhe për aftësinë e rajonit për të lëvizur përtej manipulimit nacionalist drejt stabilitetit të vërtetë demokratik.
Gazeta “Bota sot”: A penalizohet Kosova nëse nuk arrin të formojë qeverinë e parë sa më shpejt të jetë e mundur? Si ndikon kjo vonesë në arenën ndërkombëtare?
Sonja Biserko: Vonesat në formimin e një qeverie të re dërgojnë një sinjal të brishtësisë institucionale dhe papjekurisë politike, veçanërisht tek partnerët ndërkombëtarë të Kosovës. Kjo dëmton imazhin e Kosovës si një demokraci funksionale dhe dobëson besueshmërinë e saj në objektivat kryesore të politikës së jashtme.
Gazeta “Bota sot”: Si e vlerësoni ngecjen e dialogut Kosovë-Serbi? Çfarë duhet bërë, pasi nuk ka sinjale se mund të ketë përmirësime apo një marrëveshje përfundimtare midis palëve?
Sonja Biserko: Dialogu Kosovë-Serbi nuk është më një rrugë kuptimplotë drejt normalizimit në kushtet aktuale. Ai ka nevojë për rikalibrim, qartësi politike dhe llogaridhënie më të madhe. Pa këto elementë, ai rrezikon të shndërrohet në një teatër diplomatik - një teatër që ruan iluzionin e progresit, ndërkohë që zgjat paqëndrueshmërinë dhe padrejtësinë.
Gazeta “Bota sot”: Gjithashtu, po ndodhin shumë zhvillime gjeopolitike, si pritet të ndikojnë ato në Kosovë dhe Ballkan? A mund të ketë ndonjë lëvizje të re nga SHBA-të dhe BE-ja?
Sonja Biserko: Mjedisi gjeopolitik po ndryshon me shpejtësi dhe Ballkani është i zënë në mes. Ka shumë bashkëveprues në rajon me agjenda të ndryshme. BE-ja kohët e fundit ka treguar interes të ripërtërirë në rajon, i nxitur nga frika e përhapjes së paqëndrueshmërisë nga lufta në Ukrainë, si dhe nga qëllimet e dukshme të Rusisë për të destabilizuar BE-në dhe NATO-n. Si rezultat, BE-ja tani po ofron një strategji më të besueshme për zgjerim. SHBA-të ka të ngjarë të qëndrojnë të angazhuara në Ballkan dhe mbeten aleati kryesor strategjik i Kosovës. Ndër arsye të tjera, ajo e sheh Kosovën si një shembull të suksesshëm të tranzicionit pas luftës.
Kosova ka një mundësi strategjike për të afirmuar veten si një demokraci e qëndrueshme dhe pro-evropiane, e përafruar me vlerat perëndimore. Megjithatë, ajo kërkon angazhime më të forta perëndimore dhe qeverisje të brendshme më të fortë. Ajo nuk duhet të pranojë "zgjidhje" të imponuara që dëmtojnë sovranitetin e saj.
