Në një kohë kur lufta në Ukrainë po hyn në një fazë vendimtare dhe bisedimet për paqe po marrin gjithnjë e më shumë vëmendje ndërkombëtare, deputeti ukrainas Oleksiy Goncharenko ofron një perspektivë të qartë mbi sfidat, prioritetet dhe vizionin e Kievit për të ardhmen.
Në një intervistë ekskluzive për “Bota sot”, ai analizon situatën aktuale në front, rolin e komunitetit ndërkombëtar, pritshmëritë nga një marrëveshje e mundshme paqeje dhe dilemat që Ukraina përballet në procesin diplomatik.
Gjithashtu, Goncharenko ndalet edhe te garancitë e sigurisë, çështjet territoriale, balancimi mes nevojës për paqe dhe vijimit të rezistencës, si edhe te pozicioni i Ukrainës ndaj Kosovës.
Intervista sjell një perceptim mbi realitetin e vështirë të luftës dhe rrugët që Ukraina po kërkon drejt një paqeje të drejtë dhe të qëndrueshme.
Intervista e plotë:
Gazeta “Bota sot”: Si e vlerësoni situatën aktuale në front dhe balancën e forcave mes Ukrainës dhe Rusisë? Çfarë ka ndryshuar më së shumti gjatë muajve të fundit?
Oleksiy Goncharenko: Situata në front mbetet jashtëzakonisht sfiduese. Rusia vazhdon të ushtrojë presion përmes superioritetit numerik, duke krijuar kërcënime lokale në zona të caktuara.
Ukraina qëndron e fortë falë profesionalizmit të ushtrisë sonë, qëndrueshmërisë së shoqërisë sonë dhe mbështetjes së partnerëve tanë.
Megjithatë, burimet tona nuk janë të pakufizuara. Kjo është arsyeja pse është jashtëzakonisht e rëndësishme të veprohet në mënyrë strategjike - si në fushën e betejës ashtu edhe në mënyrë diplomatike. Qëllimi kryesor është të arrihet një rezultat që do t'i sjellë Ukrainës një paqe të drejtë dhe të qëndrueshme.
Gazeta “Bota sot”: Cilat konsideroni se janë prioritetet më urgjente të Ukrainës sot – ushtarake, diplomatike apo ekonomike – për të përballuar agresionin rus?
Oleksiy Goncharenko: Prioriteti më i lartë sot është paqja. Ukraina dëshiron paqen më shumë se kushdo tjetër.
Forcat tona të armatosura e kanë mbajtur prapa ushtrinë ruse për katër vjet që nga pushtimi në shkallë të plotë. Çdo ditë, raketa dhe dronë godasin qytetet tona, ndërsa Rusia përpiqet të shkatërrojë infrastrukturën dhe ekonominë tonë energjetike.
Prandaj, ne duhet të veprojmë njëkohësisht në tre fronte:
Ushtarake - duke siguruar që forcat tona të armatosura të kenë gjithçka të nevojshme për mbrojtje.
Diplomatike - duke punuar me partnerët dhe duke artikuluar qartë vijat tona të kuqe.
Ekonomike - sepse një prapavijë e fortë dhe një ekonomi elastike janë themeli i mbrojtjes sonë.
Gazeta “Bota sot”: Si e shihni rolin e komunitetit ndërkombëtar në këtë konflikt dhe çfarë forme duhet të marrë mbështetja që Ukraina e konsideron realisht efektive?
Oleksiy Goncharenko: Ukrainasit janë thellësisht mirënjohës ndaj partnerëve tanë për mbështetjen e jashtëzakonshme që na ka lejuar të përballojmë momentet më të vështira.
Format më efektive të mbështetjes janë të trefishta:
Ndihma ushtarake, e cila na mundëson të ndalojmë përparimet ruse;
Sistemet e mbrojtjes ajrore, të cilat shpëtojnë jetë dhe mbrojnë infrastrukturën kritike;
Sanksionet kundër Rusisë, të cilat e dobësojnë vërtet makinën ruse të luftës.
Gazeta “Bota sot”: Z. Goncharenko, cili është vizioni juaj për pjesëmarrjen e Ukrainës në negociatat e paqes – dhe sa mendoni se zëri juaj po merret parasysh nga Kievi dhe nga partnerët perëndimorë?
Oleksiy Goncharenko: Ukraina duhet të jetë pjesëmarrëse e plotë në çdo negociatë. Parimi ynë i palëkundur: asgjë për Ukrainën pa Ukrainën.
Shtetet e Bashkuara dhe vendet evropiane janë partnerët tanë strategjikë dhe ne jemi mirënjohës për mbështetjen e tyre. Në të njëjtën kohë, Ukraina duhet të mbrojë interesat e saj dhe vijat e kuqe të përcaktuara qartë, dhe është përgjegjësia jonë t'ua përcjellim ato partnerëve tanë.
Paqja duhet të jetë rezultat i negociatave.
Gazeta “Bota sot”: Sipas raportimeve, plani amerikan prej 28 pikash përfshin njohjen de facto të Krimesë, Donbasit dhe Luhanskut si territore ruse. Si e vlerësoni këtë pjesë, dhe nëse Ukraina do të pranojë diçka të tillë, çfarë pasojash do të ketë për sovranitetin ukrainas?
Oleksiy Goncharenko: Plani i propozuar prej 28 pikash i SHBA-së mund të shërbejë si pikënisje për diskutime rreth paqes. Megjithatë, ka dispozita që janë të papranueshme për Ukrainën.
Kjo është arsyeja pse është e nevojshme një punë serioze diplomatike: të shpjegohet, përshtatet dhe këmbëngulet në qëndrimin tonë.
Ukraina duhet të mbrojë interesat e saj kombëtare në tryezën e negociatave po aq fort sa bëjnë ushtarët tanë në fushën e betejës.
Gazeta “Bota sot”: Një nga pikat e planit është që Ukraina të kushtëzojë kushtet kushtetuese për mos-anëtarësim në NATO dhe që NATO të mos vendosë trupa brenda Ukrainës. Si e vlerësoni këtë “neutralitet formal”? A mund të jetë një neutralitet i qëndrueshëm kur Rusia ka treguar agresivitet?
Oleksiy Goncharenko: Vetëm neutraliteti që mbron vërtet Ukrainën është i pranueshëm.
Draft-marrëveshja përfshin garanci sigurie 10-vjeçare - dhe kjo është e rëndësishme. Garancitë e përhershme nuk respektohen kurrë plotësisht, ndërsa garancitë me afat kohor kanë një shans më të lartë për të qenë efektive.
Një pikë thelbësore për t'u mbrojtur është ratifikimi i garancive të sigurisë së SHBA-së nga Kongresi i Shteteve të Bashkuara.
Ukraina nuk ka nevojë për memorandume të reja në stilin e Budapestit. Ne kemi nevojë për garanci ligjërisht të detyrueshme nga lideri global.
Ky është themeli për sigurinë tonë të ardhshme.
Gazeta “Bota sot”: Si e balanconi nevojën për paqe me nevojën për fitore dhe rivendosjen e territoreve – dhe çfarë mesazhi ju jepni popullit ukrainas për të qëndruar të bashkuar në negociata?
Oleksiy Goncharenko: Ukrainasit duan paqe. Ne duam që raketat të ndalojnë së godituri qytetet tona, fëmijët të jenë të sigurt në shtëpitë e tyre dhe ushtarët tanë të festojnë festat me familjet e tyre, jo në vijën e frontit.
Ne duhet të ruajmë një ekuilibër midis realiteteve të luftës dhe interesave afatgjata të shtetit.
Detyra jonë është të arrijmë një rezultat që ruan Ukrainën sot dhe krijon kushtet për t'u rikthyer në çështjen e territoreve të pushtuara në të ardhmen.
Gazeta “Bota sot”: Për fund, pse ende Ukraina nuk ka marrë ende një vendim lidhur me njohjen e Kosovës?
Oleksiy Goncharenko: Qëndrimi im personal ka qenë gjithmonë i qartë: Unë mbështes njohjen e Kosovës dhe kam paraqitur një projekt-rezolutë përkatëse në Rada Verkhovna. Fatkeqësisht, ajo ende nuk është shqyrtuar.
Megjithatë, vendimi zyrtar bie brenda prerogativës së Presidentit dhe politikës së jashtme të vendit. Jam i bindur se kjo çështje duhet të zgjidhet duke marrë parasysh plotësisht interesat kombëtare dhe detyrimet ndërkombëtare të Ukrainës.
